Hãy nói thật một điều không dễ nghe.
Hầu hết cha mẹ đều biết rằng con cần tự lập.
Họ đọc.
Họ học.
Họ gật đầu rất nhiều lần khi nghe người khác nói: “Phải để con tự làm.”
Nhưng khi đứng trước tình huống thật, họ lại làm ngược lại.
Con loay hoay.
Con chậm.
Con làm sai.
Và người lớn bước vào.
“Thôi để mẹ làm cho nhanh.”
“Để ba làm cho gọn.”
“Con làm vậy mệt lắm.”
Đó là vấn đề.
Không phải vì cha mẹ không hiểu.
Mà vì họ không chịu nổi sự khó chịu khi thấy con vật lộn.
Và chính sự khó chịu đó đang nuôi dưỡng sự phụ thuộc mỗi ngày.
Điều này nguy hiểm hơn bạn nghĩ rất nhiều.
Mỗi lần bạn can thiệp sớm hơn mức cần thiết, bạn đang gửi một thông điệp âm thầm nhưng cực kỳ mạnh mẽ:
“Con chưa đủ.”
“Con cần người khác.”
“Con không nên cố nữa.”
Và khi thông điệp đó lặp đi lặp lại đủ lâu, nó trở thành niềm tin của trẻ.
Đó là lúc cha mẹ bắt đầu than:
“Sao con em thiếu tự tin quá.”
“Sao con không chịu làm gì một mình.”
“Sao con cái gì cũng bám.”
Họ gọi đó là tính cách.
Họ gọi đó là bẩm sinh.
Nhưng sự thật là: đó là kết quả của môi trường.
Có một câu chuyện rất quen.
Một đứa trẻ từng rất thích tự xúc ăn.
Nhưng mỗi lần làm rơi là bị nhắc.
Bị giục.
Bị làm thay.
Dần dần, con đặt thìa xuống.
Ngồi chờ.
Không phải vì con lười.
Mà vì con đã học xong bài học:
“Không tự làm thì an toàn hơn.”
Rất nhiều chương trình giáo dục sớm nói về tính độc lập.
Nhưng nếu đời sống hằng ngày vẫn đầy những can thiệp vội vàng, thì mọi bài học chỉ nằm trên giấy.
Vậy sự chuyển hóa nằm ở đâu?
Nó không nằm ở việc ép con tự làm bằng mọi giá.
Nó nằm ở việc người lớn chịu được sự chậm, sự vụng, và sự chưa hoàn hảo.
Khoảnh khắc bạn đứng yên thay vì nhảy vào.
Khoảnh khắc bạn nín lại thay vì sửa.
Khoảnh khắc bạn chờ thay vì thúc.
Chính những khoảnh khắc đó đang xây lại nền tự lập cho con.
Không phải trong một ngày.
Nhưng rất chắc chắn.
Và đây là phần bạn cần nghe cho kỹ.
Nếu bạn tiếp tục:
– can thiệp quá sớm
– sửa quá nhanh
– giúp vì không chịu được cảm giác con làm sai
thì dù bạn có nói về giáo dục sớm bao nhiêu lần nữa, kết quả vẫn không đổi.
Ngược lại, nếu bạn bắt đầu thay đổi vai trò của mình, từ người làm thay sang người giữ không gian cho con thử, bạn sẽ thấy một sự khác biệt rất rõ.
Con chậm hơn, nhưng vững hơn.
Con vụng hơn, nhưng tự tin hơn.
Con ít nhờ hơn, nhưng chủ động hơn.
Ở bài tiếp theo, mình sẽ nói thẳng về một nỗi sợ lớn nhất khiến cha mẹ không dám buông tay:
Nỗi sợ con thất bại, con bẩn, con làm sai.
Và vì sao chính nỗi sợ đó đang giữ con ở lại trong sự phụ thuộc.
