Có một bà mẹ từng nói với tôi thế này.
“Em biết là phải cho con tự làm. Em đọc nhiều lắm rồi. Nhưng mỗi sáng đi học trễ quá, không giúp thì không kịp.”
Chị nói rất thật. Và chị không phải người duy nhất.
Con chị hai tuổi. Mỗi sáng:
– chị mặc đồ cho con
– mang giày cho con
– dọn đồ chơi cho con
– xúc ăn cho con
Mọi thứ đều gọn gàng. Nhanh. Không rắc rối.
Nhưng đến tối, chị thở dài:
“Sao con em cái gì cũng chờ người khác vậy?”
Đó là câu chuyện mà rất nhiều gia đình đang sống trong đó.
Họ nói về giáo dục sớm,
họ học cách dạy con từ nhỏ,
nhưng cuộc sống hằng ngày lại đang dạy con một bài học hoàn toàn khác.
Bây giờ hãy nhìn câu chuyện đó bằng con mắt khoa học, không cảm xúc.
Trẻ nhỏ học không phải bằng lời giảng.
Trẻ học bằng trải nghiệm lặp đi lặp lại.
Mỗi lần con muốn tự làm nhưng bị ngăn lại, não con ghi nhận một thông điệp rất rõ:
“Mình chưa đủ giỏi.”
“Mình làm chậm.”
“Có người khác làm tốt hơn.”
Điều này không xảy ra trong một lần.
Nó xảy ra hàng trăm lần, mỗi ngày, trong những việc rất nhỏ.
Và rồi cha mẹ ngạc nhiên khi con thiếu kiên trì, thiếu chủ động, thiếu tự tin.
Không phải vì con không được dạy.
Mà vì con chưa từng được phép làm.
Đây là điểm rất nhiều người hiểu sai về giáo dục sớm.
Họ nghĩ giáo dục sớm là:
– dạy con nhiều hơn
– chuẩn bị con tốt hơn
– giúp con khỏi thất bại
Nhưng thực chất, giai đoạn sớm nhất của đời trẻ là giai đoạn con cần được thất bại trong những việc nhỏ, an toàn.
Không mặc được áo ngay lần đầu.
Không cầm thìa gọn gàng ngay.
Không dọn đồ nhanh như người lớn.
Đó không phải là vấn đề.
Đó là quá trình xây nền tự lập.
Giờ đến phần quan trọng nhất.
Nếu bạn muốn con tự lập hơn, bạn không cần thêm kiến thức mới.
Bạn cần đổi vai trò của mình trong những việc quen thuộc hằng ngày.
Không làm thay, mà chuẩn bị để con làm.
Không thúc cho nhanh, mà chừa thời gian cho chậm.
Không sửa ngay, mà để con thử xong đã.
Ví dụ:
– thay vì mặc áo cho con, hãy đưa áo và chờ
– thay vì dọn đồ chơi, hãy dọn cùng con
– thay vì xúc ăn, hãy để con tự xúc trong phạm vi có thể chấp nhận được
Những thay đổi này trông rất nhỏ.
Nhưng với não bộ trẻ, đó là thông điệp hoàn toàn khác.
“Mình có thể.”
“Mình được tin.”
“Mình có quyền thử.”
Đó mới là cốt lõi mà giáo dục sớm cần hướng tới, chứ không phải việc làm cho cuộc sống của người lớn dễ dàng hơn.
Ở bài tiếp theo, mình sẽ nói đến một sai lầm rất phổ biến khác:
Vì sao nhiều cha mẹ biết phải cho con tự lập, nhưng vẫn vô thức kéo con quay lại sự phụ thuộc mỗi khi con gặp khó khăn.
Nếu bạn từng nói câu “Thôi để mẹ làm cho nhanh”, Bài 3 là bài bạn không nên bỏ qua.
