Hãy hình dung cảnh này.
Con bạn ngồi chơi với một bộ xếp hình.
Không lâu.
Chỉ vài phút thôi.
Bạn đi ngang qua.
Bạn chỉnh lại miếng ghép cho đẹp hơn.
Bạn nói: “Để mẹ làm cho nhanh.”
Hoặc bạn hỏi: “Con đang làm gì đó?”
Con nhìn lên.
Rồi bỏ bộ xếp hình sang bên.
Bạn nghĩ: “Con mình không tập trung được lâu.”
Nhưng hãy dừng lại ở đó một giây.
Bức tranh thật là: sự tập trung vừa hình thành đã bị cắt ngang.
Rất nhiều cha mẹ không nhận ra rằng, họ chính là người phá vỡ khả năng tập trung của con nhiều nhất, dù hoàn toàn không cố ý.
Họ nói chuyện quá nhiều.
Họ can thiệp quá sớm.
Họ chạm vào đồ của con khi con đang làm việc.
Và rồi họ lại quay sang tìm hiểu phương pháp Montessori, với mong muốn giúp con tập trung hơn, bình tĩnh hơn, sâu hơn.
Giờ hãy nghe cho kỹ lời hứa này.
Nếu bạn ngừng làm gián đoạn trẻ, trẻ sẽ tập trung lâu hơn bạn tưởng.
Không phải vì trẻ ngoan.
Mà vì não trẻ có khả năng đi vào trạng thái tập trung sâu, nếu không bị kéo ra liên tục.
Đây không phải là lời hứa suông.
Trong môi trường Montessori đúng nghĩa, người lớn được huấn luyện để làm một việc rất khó: đứng yên và quan sát.
Không sửa.
Không khen quá đà.
Không chen vào.
Khi trẻ làm việc trong một không gian gọn gàng, ít lựa chọn, mọi thứ vừa tầm tay, não trẻ không phải chia sự chú ý cho quá nhiều hướng.
Và khi đó, điều xảy ra là điều rất nhiều cha mẹ chưa từng thấy.
Trẻ ở lại với một hoạt động lâu hơn.
Trẻ thử lại khi làm sai.
Trẻ không cần nhắc nhở liên tục.
Đó là bằng chứng sống cho việc phương pháp Montessori không “dạy” sự tập trung, mà bảo vệ sự tập trung tự nhiên của trẻ.
Nhưng đây là phần khiến nhiều người không thoải mái.
Nếu bạn tiếp tục:
– hỏi han khi con đang làm việc
– sửa tay con cho “đúng”
– động vào đồ của con giữa chừng
thì dù bạn có sắp xếp nhà gọn đến đâu, sự tập trung vẫn sẽ bị bẻ gãy.
Không phải vì con không cố gắng.
Mà vì môi trường xã hội xung quanh con đang quá ồn.
Và đây là cú đẩy bạn cần.
Từ hôm nay, hãy thử một điều rất nhỏ.
Khi con đang chơi hoặc làm việc:
– đừng hỏi
– đừng sửa
– đừng giúp
Chỉ quan sát.
Bạn sẽ thấy một điều rất khác:
con không cần bạn “tạo động lực”.
Con chỉ cần bạn đừng kéo con ra khỏi công việc của mình.
Đó là cốt lõi mà phương pháp Montessori muốn bạn hiểu trước khi nói đến bất kỳ giáo cụ hay bài học nào.
Ở bài tiếp theo, mình sẽ nói về một yếu tố còn quan trọng hơn cả đồ chơi hay cách sắp xếp nhà cửa:
vai trò của ranh giới và trật tự trong việc giúp trẻ vừa tập trung, vừa tự lập mà không cần nhắc nhở liên tục.
Nếu bạn từng nghĩ “nhà gọn cho đỡ mệt”, Bài 4 sẽ khiến bạn nhìn việc này bằng một con mắt hoàn toàn khác.
